Borelioza i choroby odkleszczowe w medycynie konwencjonalnanej

Wg polskich zaleceń dla lekarzy do rozpoznania boreliozy potrzebne jest wystąpienie jednego z następujących objawów:


  1. 1. Rumień wędrujący (rumień pełzający, erythemamigrans – EM)

 

Rozpoznanie opiera się wyłącznie na obrazie klinicznym. W postaciach typowych badania immunoserologiczne w kierunku przeciwciał anty-Borreliaburgdorferi są zbędne. W postaciach nietypowych potwierdzenie laboratoryjne może być pomocne, ale dopiero po upływie co najmniej 2 tygodni od wystąpienia zmiany. EM ujawnia się w miejscu ukłucia przez kleszcza zwykle po 1–3 tygodniach (może sięgać 3 miesięcy). Typowa zmiana początkowo ma formę plamy i szybko powiększa się wykazując centralne przejaśnienie. O pewnym rozpoznaniu można mówić gdy zmiana ulega powiększeniu w ciągu kilku dni i przekroczy średnicę 5 cm (celowe jest zaznaczenie granic długopisem i kontrola po 1-2 dniach bez stosowania antybiotyku). Postacie nietypowe nie wykazują centralnego przejaśnienia, posiadają nieregularny kształt lub cechy krwotoczne, ale jeżeli wykazują tendencję do powiększania średnicy (ponad 5 cm) należy je traktować jako rumień wędrujący. Ujawnienie się EM w czasie krótszym od 2 dni po ukłuciu przez kleszcza oraz średnicy mniejszej od 5 cm przemawia przeciw rozpoznaniu.

 

  1. 2. Borreliallymphocytoma (BL) 
  2.  

    allymphocytoma (BL)

Rozpoznanie BL wymaga wykazania obecności przeciwciał przeciw Borreliaburgdorferi klasy IgM lub IgG w surowicy i potwierdzenia histologicznego. Ujawnia się u mniej niż 1% chorych, zwykle w kilka tygodni po ukłuciu przez kleszcza, jako pojedynczy, sino-czerwony, niebolesny guzek.Najczęstsza lokalizacja BL to małżowiny uszne, moszna i brodawki sutkowe.

 

  1. 3. Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn (Acrodermatitischronicaatrophicans – ACA)

 

Rozpoznanie ACA wymaga wykazania przeciwciał przeciw Borreliaburgdorferi klasy IgM

lub IgG w surowicy i potwierdzenia histologicznego. Sino-czerwone zmiany, początkowo z cechami obrzęku zapalnego, a później zaniku skóry,ujawniają się w wiele lat po zakażeniu (nawet do 10 lat).Najczęstsza lokalizacja to dystalne części kończyn, zwłaszcza dolnych. Rzadziej zmianymogą dotyczyć tułowia.W obrębie zmian w fazie zapalenia mogą występować ogniska nasilonej pigmentacji orazteleangiektazje. Z czasem ACA przechodzi w fazę zanikową, w której dominuje ścieńczenienaskórka z widocznym poszerzeniem naczyń żylnych.Zmianom może towarzyszyć ból kończyn będący głównym objawem często towarzyszącejneuropatii obwodowej oraz zmian zwyrodnieniowo-zapalnych stawów znajdujących się pod zajętąskórą. ACA rozpoznaje się zwykle u osób w podeszłym wieku, przeważnie u kobiet.

 

  1. 4. Zapalenie stawów (Lyme arthritis – LA).

 

Wymaga potwierdzenia laboratoryjnego poprzez stwierdzenie w surowicy przeciwciał klasy gM w stadium wczesnym lub IgG w stadium późnym choroby.

 

Może przebiegać w formie różnych postaci klinicznych:

 

-Wędrujące bóle kości, stawów, mięśni, i ścięgien mogą wystąpić w stadium wczesnego zakażenia rozsianego, w okresie kilku tygodni od zakażenia.

 

-Nawracające bóle kostne, stawowe lub tkanek okołostawowych ujawniają się przez miesiące lub lata z długimi okresami samoistnych remisji. Dolegliwości są asymetryczne najczęściej dotyczą stawów kończyn. Mogą samoistnie ustąpić lub rozwinąć się w pełnoobjawowe zapalenie stawów.

 

-Nawracające zapalenie stawów (zwykle asymetryczne), w którym bólom towarzyszy obrzęk i wzmożone ucieplenie, ujawnia się zwykle w ciągu dwóch lat po zakażeniu. Wprzypadku dużego wysięku w jamie stawowej dolegliwości bólowe ulegają nasileniu,zwłaszcza przy ruchach kończyn. Najczęściej zmiany dotyczą stawów kolanowych,rzadziej stawów ramienno-barkowych, łokciowych, nadgarstkowych, biodrowych iskokowych. Znacznie rzadziej obejmują stawy skroniowo-żuchwowe i drobne stawy rąki stóp. Epizody zaostrzeń mogą być wielokrotne, przerywane okresami remisji i wykazują tendencję do samoistnego ustępowania. U niektórych chorych obserwuje się progresję do przewlekłego zapalenia stawów.

 

-Przewlekłe zapalenie stawów (asymetryczne) występuje w kilka lat po zakażeniu, najczęściej poprzedzone nawracającymi bólami lub zapaleniem stawów. Rozpoznanie można postawić gdy objawy o tej samej lokalizacji utrzymują się przynajmniej przez rok. Dolegliwości najczęściej dotyczą stawów kolanowych, a rzadziej innych dużych stawów kończyn. W sporadycznych przypadkach dochodzi do zmian nieodwracalnych prowadzących do trwałego uszkodzenia i unieruchomienia stawu.

 

Objawy grypopodobne obejmujące również bóle stawowe o różnym nasileniu ujawniają się u 40% chorych z rumieniem wędrującym. Ustępują zwykle samoistnie i nie mają związku z późniejszym ewentualnym ujawnieniem się LA.

 

  1. 5. Zapalenia mięśnia sercowego (Lyme carditis – LC)

 

Wymaga stwierdzenia przeciwciał przeciw Borreliaburgdorferi klasy IgM w surowicy oraz zaburzeń czynności serca potwierdzonych w EKG.Najczęściej stwierdza się zaburzenia przewodnictwa w postaci bloków przedsionkowo-komorowycho zmiennym stopniu.

Zwykle zaburzeniom czynności serca nie towarzyszą objawy kliniczne i są one wykrywane przypadkowo w trakcie diagnostyki innych postaci boreliozy z Lyme. Cechy LC ustępują, nawetbez leczenia w ciągu kilku tygodni. Pomimo dobrego rokowania, u około 5% chorych zaburzeniaczynności serca, które ujawniły się w przebiegu choroby cofają się powoli.

 

 

  1. 6. Neuroborelioza

 

Wywiad innych typowych objawów boreliozy z Lyme, a w szczególności rumienia wędrującego. Konieczne jest potwierdzenie obecności przeciwciał klasy IgM lub IgG przeciw Borreliaburgdorferiw surowicy krwi, a w przypadku zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego dodatkowo ich wewnątrzoponowej produkcji w celu wykluczenia biernego przenikania przeciwciał przez barierę krew-mózg. U niektórych chorych z neuroboreliozą we wczesnym stadium boreliozy z Lyme, w pierwszych tygodniach choroby nie stwierdza się obecności przeciwciał w surowicy, wówczas badanie należy wykonać powtórnie po 2 tygodniach od ustąpienia objawów choroby, a wykazana ewentualnie serokonwersja potwierdza rozpoznanie. Płyn mózgowo-rdzeniowy (pmr) u chorych z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych w przebiegu neuroboreliozy charakteryzuje się pleocytozą limfocytową, oraz umiarkowanym wzrostem stężenia białka i prawidłowym stężeniem glukozy. W innych postaciach neuroboreliozy zmiany w pmr stwierdza się rzadko.

 

W stadium wczesnym rozsianym neuroborelioza może przebiegać jako:

- porażenie nerwów czaszkowych, najczęściej nerwu twarzowego, którym mogą towarzyszyć opisane powyżej zmiany pmr;

- porażenie korzeni nerwowych lub pojedynczych nerwów obwodowych;

- limfocytowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (meningitis), z opisanymi powyżej zmianami w pmr;

- zapalenie mózgu (encephalitis) lub zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego (encephalomyelitis);

 

W stadium późnym neuroborelioza może przebiegać jako:

- zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego (encephalomyelitis) o powolnym, postępującym przebiegu z zajęciem istoty białej. Rezonans magnetyczny często wykazuje obszary zapalne z typowym wzmocnieniem sygnału po podaniu kontrastu. Choroba może przypominać stwardnienie rozsiane, które należy wykluczyć poprzez badanie pmr i obecność w surowicy krwi przeciwciał przeciwko Borreliaburgdorferi.

- obwodowa neuropatia charakteryzująca się zaburzeniami czucia, parastezjami, drętwieniami, bólami korzeniowymi, a niekiedy niedowładami.

- przewlekła encefalopatia z dominującym w obrazie upośledzeniem pamięci, koncentracji, rozdrażnieniem, sennością i zmianami osobowości (wskazana konsultacja psychiatryczna).

 

Jakie badania diagnostyczne należy wykonać zgodnie z polskimi zaleceniami?

Jak długo i jakie antybiotyki należy przyjmować ?


Po te i inne informacje prosimy zgłosić się na konsultację do jednej z naszych placówek.


Po te i inne informacje prosimy zgłosić się na konsultację do jednej z naszych placówek.